Jamie+Koldewijn

//Na het bestuderen van de WIKI en de website// [|//www.23onderwijsdingen.nl//] //heb ik hieronder kort beschreven wat mij inspireerde, wat mijn vragen zijn, wat ik eventueel zelf zou willen doen en wat ik daarvoor nodig heb.//

- **De website Nederlands voor de leerlingen.** Ik vond het heel handig en overzichtelijk om al dat soort informatie op een website te zetten. Als je het ergens in de les over hebt, kun je verder leerlingen makkelijk naar de site verwijzen om bepaalde informatie terug te zoeken. Ook vond ik het heel leuk dat je er actuele dingen op kunt zetten die te maken hebben met het vak en waar leerlingen wat aan hebben. - **Het gebruik van weblogs in het onderwijs.** Het lijkt me ontzettend handig om weblogs te gebruiken voor boekverslagen (in bijv. de vorm van recensies) of schrijfopdrachten. Het biedt voordelen omdat je niet zit opgescheept met bergen papier, het kan ook niet zoekraken, maar bovenal lijkt het me een ideale manier om leerlingen te laten leren van elkaar. Ze kunnen tenslotte makkelijk feedback geven op elkaars werk en kunnen ook leuke ideeën opdoen. Ook kun je als docent veel sneller feedback geven en kan een leerling deze feedback ook weer sneller verwerken. Nu komt het er bij mij vaak op neer dat de leerling zijn werk pas terugkrijgt op het moment dat de hele klas is nagekeken en met grote schrijfopdrachten gaan er dan al snel een aantal weken overheen. - **Het gebruik van WIKI’s in de klas, maar ook met collega’s.** Dit lijkt me een erg handige manier om bijvoorbeeld lesideeën en lesmateriaal met collega’s uit te wisselen. Ook lijkt het me een handige manier voor leerlingen om mee te werken tijdens bijv. projecten. Het project over de Verlichting vond ik ook leuk vormgegeven. Het is voor de docent ook handig om in de gaten te houden of alle leerlingen daadwerkelijk aan het project gewerkt hebben. - **LibraryThing** Als je op een school werkt met een literatuurlijst, zou ik die titels zeker op LibraryThing zetten. Dan kun je de leerlingen daar naar verwijzen en kunnen ze nadat ze het boek gelezen hebben ook hun reactie/beoordeling plaatsen. - **Online documenten maken/delen**. Lijkt me ook handig voor projectwerk. Je bent tenslotte altijd in de nieuwste versie van iets bezig en je hoeft als iedereen dingen gewijzigd heeft niet meer alles samen te voegen tot een geheel, want dat is het dan al. Verder denk ik dat dit ook handig is als je met collega’s lesmateriaal ontwikkelt, of presentaties maakt.
 * Wat inspireerde mij en waarom?**

- Is het wel te doen op het moment dat je school weinig faciliteiten heeft? - Als je bijv. leerlingen schrijfopdrachten wilt laten plaatsen op een weblog, moet dan elke leerling apart een weblog aanmaken? Of kun je ook zelf een weblog maken waar leerlingen zich op een eenvoudige manier bij kunnen aanmelden? Bij bijvoorbeeld //Blogspot// geldt een limiet van … personen die dingen op de weblog kunnen plaatsen en als je wilt dat leerlingen allemaal een eigen weblog maken, dan moeten ze allemaal een Gmail-account aanmaken, terwijl de school verwacht dat er alleen met leerlingen gecommuniceerd wordt via hun Webmail. - Zou je bijvoorbeeld in plaats van een WIKI met allemaal informatie, ook een weblog kunnen maken met al dat soort informatie, of is een weblog daar niet geschikt voor?
 * Waar heb ik vragen over?**

Ik zou zelf graag willen werken met weblogs voor schrijfopdrachten en boekverslagen (-recensies). Ook zou ik zelf wel een WIKI willen maken waar leerlingen allemaal handige informatie met betrekking tot Nederlands kunnen terugvinden. Ook zou ik het leuk vinden om een WIKI te maken voor bijv. de vakgroep. Dat je daar materiaal met elkaar kunt delen en dat niet iedereen afzonderlijk dezelfde dingen aan het maken is. Nu zit je bijvoorbeeld met vier verschillende overzichten voor de werkwoordsspelling en als je het met elkaar deelt op zo’n WIKI scheelt dat toch ook een hoop tijd.
 * Wat zou ik (eventueel) zelf willen gaan doen?**

Ik denk dat het me wel zou lukken om een weblog of een WIKI te maken, maar het lijkt me lastig om op een eenvoudige manier alle leerlingen ook aan te melden bij deze weblog. Daar zou ik wel wat uitleg over willen. Verder heb ik vooral de faciliteiten nodig. Op m’n werk hebben we bijvoorbeeld geen beschikking over een beamer o.i.d. in het lokaal en er zijn op de hele school maar twee computerlokalen die altijd bezet zijn. Als ik leerlingen van ICT gebruik wil laten maken, moet ik ze dat altijd thuis laten doen. Tenslotte moeten ook de collega’s uit de vakgroep bereid zijn om mee te werken aan sommige dingen, zoals zo’n WIKI met lesmateriaal. Nu zijn er eigenlijk maar weinig collega’s in de vakgroep die iets zien in het gebruik van ICT (en helaas ook in het delen van materiaal.) Ook is het zo dat per jaarlaag alles hetzelfde moet gebeuren, dus zouden ook de jaarlaagcollega’s het nut moeten zien van bijv. een weblog voor boekrecensies/schrijfopdrachten.
 * Wat heb ik daarvoor nodig?**

Uiteindelijk wil ik een wiki maken met allerlei handige informatie met betrekking tot het vak Nederlands. Ik zat al een tijdje te denken over het maken van een website of weblog, maar eigenlijk is een wiki meer iets waar ik mijn doel mee kan bereiken, omdat leerlingen in een wiki meer inbreng hebben op bepaalde punten. In de toekomst zou ik dan bij alle deelvaardigheden informatie voor leerlingen willen plaatsen en zou ik ook in meerdere klassen leerlingen op hun eigen wikispace willen laten werken. Ik twijfel alleen nog een beetje of een wiki hiervoor geschikter is dan een weblog, maar ik heb eerlijk gezegd ook nog geen ervaringen met een weblog… Ik ga eerst eens uitproberen hoe een wiki precies werkt en ook hoe het samenwerken van leerlingen binnen de wiki in zijn werk gaat. Dus om te beginnen ga ik leerlingen laten samenwerken aan een groepsopdracht bij het onderdeel Middeleeuwen. In de lessen lezen de leerlingen een middeleeuws boek in groepjes. Daarbij krijgen ze een grote verwerkingsopdracht. Deze verwerkingsopdracht maken ze in groepjes. Tot slot krijgen de leerlingen een (individuele) boektoets. Ik wil de leerlingen bij het maken van de verwerkingsopdracht gebruik laten maken van een wiki. Ze moeten ervoor zorgen dat ieder groepslid een gelijk aandeel heeft en ze moeten elkaar feedback geven op het gemaakte werk.
 * __Plan van aanpak voor het werken met ICT __**
 * Wat wil je bereiken? **

Ik wil dit bereiken, omdat ik vind dat de leerlingen veel te vaak alleen zelfstandig werken tijdens de lessen, of dat ze willen dat de docent alles aandraagt. Ik wil dat ze actiever bezig zijn en ook wat gemotiveerder. Daarbij lijkt dit me een geschikt onderdeel om de leerlingen samen te laten werken. Ook is het vaak zo dat als ik met bijvoorbeeld een schrijfopdracht leerlingen feedback op elkaars werk laat geven, ze dit niet heel serieus doen. Ik hoop dat ze dit serieuzer zullen aanpakken op het moment dat ze weten dat ik hun feedback ‘meelees’. Verder vind ik het handig om een plek te hebben waar leerlingen gemakkelijk interessante links, etc. met betrekking tot het vak terug kunnen vinden.
 * Waarom wil je dit bereiken? **

ICT draagt hieraan bij doordat de leerlingen in de wiki met elkaar moeten samenwerken. Ook moeten ze in de wiki elkaar feedback geven. Doordat ik precies kan zien wie wat heeft gedaan, hoop ik dat de leerlingen wat actiever aan de slag gaan met de opdracht. Verder vind ik het erg handig dat ik ze dan ook op afstand kan begeleiden. Ik loop heel vaak tegen het probleem aan dat ik niet met leerlingen in een computerlokaal kan. Nu kunnen ze toch via de computer met elkaar samenwerken en het hoeft niet perse tijdens de les.
 * Wat is de bijdrage van ICT hierbij? **

Ik ga dit aanpakken door een wiki te maken. Ik nodig mijn V4-klassen uit lid te worden van de wiki. Allereerst geef ik de leerlingen een instructie over het gebruik van de wiki. Vervolgens laat ik ze stap voor stap wat opdrachten op hun eigen wikispace zetten, voordat ik ze ga laten samenwerken aan de eindopdracht.
 * Hoe pak je dit aan? **

Voor mezelf ga ik bijhouden wat de knelpunten zijn en wat goed loopt. Verder ga ik bijhouden wat ik wil verbeteren als ik verder zou gaan met de uitbreiding van de wiki. Verder maak ik op de wiki een pagina aan waar leerlingen hun feedback kwijt kunnen. In elk geval wil ik dat ze uiteindelijk allemaal minstens één punt van feedback op deze pagina noteren. Dan ga ik kijken wat ik met hun feedback kan. Misschien dat ik de leerlingen ook nog een enquête laat invullen.
 * Hoe ga je de uitkomst evalueren? **

De volledige instructie voor de leerlingen is te vi nden op de wiki http://nederlandskld.wikispaces.com/

=Eindopdracht WAB-ICT=

In eerste instantie wilde ik een weblog starten waar leerlingen hun boekopdrachten op plaatsen, maar aangezien alle leerlingen dan ook zelf een weblog moeten maken en deze dan waarschijnlijk maar eenmalig gebruiken, leek me dit een beetje zonde. De leerlingen hoefden op het moment dat wij deze opdracht kregen namelijk nog maar één boekopdracht te maken en ik weet niet of ik ze volgend jaar weer lesgeef. Daarom heb ik voor een wiki gekozen. Dan kunnen alle leerlingen zich aanmelden bij een centraal punt en daar hun opdrachten plaatsen. Ook heb ik dan een handig overzicht van de activiteiten van de leerlingen en kan ik ze op afstand begeleiden.
 * Ontwerp en plan van aanpak lessenserie**

Voor dit onderdeel van WAB heb ik de wiki http://nederlandskld.wikispaces.com gemaakt. Uiteindelijk wil ik een uitgebreide wiki maken waar informatie op staat met betrekking tot alle deelvaardigheden, maar voor nu, om eerst eens te kijken hoe dit allemaal werkt, ben ik begonnen met het onderdeel literatuur, periode Middeleeuwen. Ik heb de Middeleeuwen behandeld in mijn V4-klassen. De leerlingen heb ik voor mijn wiki uitgenodigd en het is de bedoeling dat ze aan hun groepsopdracht werken in de wiki. De groepsopdracht is boekopdracht 4 voor het fictiedossier. Zo wil ik stap voor stap de wiki uitbreiden, door steeds onderdelen aan te vullen waar ik op dat moment in de lessen mee bezig ben. In eerste instantie gebruik ik het nu alleen voor de bovenbouw, maar de bedoeling is dat het een wiki voor alle jaarlagen wordt.

Ik heb ervoor gekozen om de leerlingen hun ervaringen op de wiki te laten schrijven. Zo kunnen ze werken in een document en krijg ik niet allemaal dezelfde reacties apart. Uiteindelijk hoop ik een overzichtelijk document te hebben, waarna ik eventuele hindernissen kan aanpassen. Ik was van plan ook een enquete af te nemen, maar door het gebrek aan tijd red ik dat niet. (Uiteindelijk heb ik de leerlingen die gebruik gemaakt hebben van de wiki toch een korte vragenlijst in laten vullen, maar ik kan hun antwoorden niet generaliseren, het gaat maar om een paar leerlingen en deze leerlingen hebben geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om echt samen te werken in de wiki.)
 * Keuze voor manier van evaluatie**

Het is vrij snel gelukt de wiki aan te maken. Na wat kleine opstartproblemen is het me gelukt een namenlijst te maken waarbij de namen direct linken naar de space van de betreffende leerling. Nadat ik dit had gedaan, heb ik om te beginnen een van mijn klassen uitgenodigd lid van de wiki te worden. Helaas, na een week nog maar twee leerlingen die zich hebben aangemeld... Na ruim drie weken heeft misschien de helft van alle uitgenodigde leerlingen zich aangemeld bij de wiki. Ik vind dit heel erg jammer, omdat de opdracht nu ook niet goed uit de verf komt. Alleen denk ik dat het gebrek aan ict-faciliteiten op m'n werk een grote rol speelt. Als je bijvoorbeeld ingeroosterd kunt worden in een computerlokaal, kun je alle leerlingen tegelijkertijd zich laten aanmelden. Nu moeten de leerlingen dit thuis doen. Ze hebben wel een instructie gekregen, maar het is praktischer als je kunt laten zien wat ze moeten doen en ze dit vervolgens direct uit kunnen voeren. Helaas zijn er heel wat lessen uitgevallen en is er nu een nog groter gebrek aan tijd... Ik heb voor alle leerlingen een samenvatting van de toetsstof op de wiki gezet. Zowaar iedereen heeft deze eraf gehaald... Nadat ze een mail van mij gekregen hebben dat ze deze samenvatting daar konden vinden. Jammer genoeg lukt het niet om in een computerlokaal ingeroosterd te worden, daarom heb ik het plan van het werken aan de groepsopdracht in de wiki er maar uit gehaald. In plaats daarvan heb ik de leerlingen tijdens de les aan de opdracht laten werken en ze deze thuis uit laten werken.
 * Logboek**

__Resultaten__ Ik ben tevreden met hoe de wiki geworden is. Ik denk dat ik er in de toekomst veel aan zal heben en dat ik de wiki zeker blijf gebruiken. Ik wil de wiki blijven aanvullen met allerlei informatie over de verschillende vaardigheden. Daarnaast ben ik heel blij dat ik geleerd heb wat je allemaal met ICT kunt doe in je lessen. Hierover zal ik meer vertellen in het onderdeel 'Mogelijkheden ICT'. Het doel van de wiki was om voor mezelf een centraal punt met allerlei informatie op te zetten en de leerlingen te laten samenwerken aan een groepsopdracht Middeleeuwen. Ook wilde ik dat de leerlingen serieuze feedback in de wiki zouden geven. Het eerste doel is zeker behaald, nu is de wiki nog vrij leeg en heb ik er alleen dingen op gezet bij het onderdeel Literatuur Middeleeuwen, maar binnenkort ga ik deze op alle onderdelen aanvullen. Ik wilde eerst kijken hoe het werken met een wiki me beviel. Helaas zijn de andere doelen maar enigszins of niet behaald. In het onderdeel 'Belemmeringen' geef ik aan waardoor ik dat komt.
 * Evaluatie**

__Belemmeringen__ Mijn grootste belemmeringen waren het gebrek aan ict-faciliteiten en het gebrek aan tijd. Door het gebrek aan ict-faciliteiten heb ik niet de hele groep leerlingen in een computerlokaal zich kunnen laten aanmelden bij de wiki, ook heb ik niet kunnen laten zien op een beamer o.i.d. hoe de wiki werkt en hoe de leerlingen zich kunnen aanmelden. Dat is echt heel jammer. Het was voor de leerlingen de eerste keer dat ze met een wiki gingen werken en voor mij ook, dus had ik anders veel meer zicht gekregen op de knelpunten voor de leerlingen. Het tweede probleem, het tijdsgebrek, kwam voornamelijk doordat een groot deel van mijn lessen in verband met ziekte uitviel. Hierdoor kon ik nog maar net de toetsstof in de lessen behandelen en daardoor heb ik ook wat minder aandacht aan de wiki besteed dan dat ik had willen doen. Het was handiger geweest als deze WAB-opdracht eerder in het jaar gegeven werd, want dan zijn er meer mogelijkheden om de opdracht af te stemmen op een onderdeel dat toch behandeld moet worden. Nu heb ik dat ook wel gedaan, alleen nu kon ik alleen een onderdeel gebruiken waarvan de opdracht niet becijferd wordt, dat is jammer, want dan werken de leerlingen er een stuk minder gemotiveerd aan. Door het gebrek aan faciliteiten en tijd heb ik de opdrachten uiteindelijk op papier laten maken. Ik wil zeker komend jaar eerder opdrachten in de wiki laten maken, maar nu weet ik beter wat ik daarvoor nodig heb en hoe ik dat handiger aan kan pakken.

__Conclusie__ Ik vond het ontzettend leuk om me te verdiepen in alle mogelijkheden die je hebt om ICT te gebruiken in je vaklessen. Daarnaast vond ik de ideeën die ik heb opgedaan tijdens de cursus erg inspirerend, zoals het gebruik van weblogs voor leesverslagen. Het opzetten van de wiki vond ik ook erg leuk en zinvol en ik ben blij met hoe de wiki er tot nu toe uitziet. Het is alleen jammer dat m'n idee niet zo goed uit de verf is gekomen door het gebrek aan tijd en faciliteiten. Daarom ga ik volgend jaar vanaf het begin van het jaar leerlingen laten werken met de wiki en ga ik de wiki voor verschillende onderdelen gebruiken. Dan kan ik ook beter beoordelen voor welke onderdelen de wiki wel en niet geschikt is.

Ik wilde eerst dat de leerlingen hun feedback zouden plaatsen op de wiki zelf. Dit deed helaas geen enkele leerling, ook niet na herhaaldelijk vezoek van mijn kant. Helaas heeft niemand echt in de wiki samengewerkt, wel hebben de meeste leerlingen de wiki gezien en er informatie vanaf gehaald. Ik heb de leerlingen die op een of andere manier gebruik gemaakt hebben van de wiki een vragenlijstje laten invullen. Alle leerlingen, die gebruik gemaakt hebben van de wiki, vonden het leuk, voornamelijk omdat het iets anders dan anders was. Een groot deel, zo'n 78% van de betreffende leerlingen, vond het werken met de wiki ook leerzaam. Maar 30% van de betreffende leerlingen vond het werken met de wiki zinvol. Ik denk dat dat komt doordat de opdracht niet binnen de wiki is uitgevoerd, maar gewoon op papier, waardoor de hele wiki niet zo goed tot zijn recht kwam. De leerlingen kunnen niet beoordelen of het werken met de wiki voor hen motiverend werkt, 10% geeft aan de wiki niet motiverend te vinden, 90% weet het niet en geef aan hiervoor te weinig met de wiki gedaan te hebben. Wel wil 82% in de toekomst gebruik van de wiki blijven maken als deze aangevuld wordt met informatie over alle onderdelen. Verder wordt opgemerkt dat het een handige plek is om informatie op een vaste plek terug te vinden, maar dat de instructie beter gezamenlijk, in bijvoorbeeld een computerlokaal zou kunnen. Dat dan meer leerlingen van de wiki gebruik zouden maken en dat dan het doel van de wiki ook duidelijker wordt. Dit ben ik helemaal met de leerlingen eens. Verder konden de leerlingen geen tips geven, ze gaven aan dat ze daarvoor de wiki niet genoeg gebruikt hebben.
 * Evaluatie door de leerlingen**

Aan het eind van deze cursus heb ik een wiki opgezet voor het vak Nederlands. Vooralsnog is deze alleen gevuld met wat informatie en opdrachten bij het onderdeel Letterkunde-Middeleeuwen. In de toekomst wil ik dit uitbreiden met informatie over alle onderwerpen. Ook wil ik dan doen wat ik nu van plan was, de leerlingen laten samenwerken aan groepsopdrachten in de wiki. Dit is nu helaas niet gelukt door het tijdgebrek, maar komend schooljaar ga ik vanaf het begin van het jaar met de wiki werken. Dan zijn leerlingen er meer aan gewend en dan hoop ik dat ze er ook meer gebruik van zullen maken. Ik kan dan in elk geval gerichtere opdrachten geven binnen de wiki en ook kan ik consequenties verbinden aan het feit dat leerlingen geen gebruik van de wiki hebben gemaakt. Bij deze opdracht was dat helaas niet mogelijk, omdat de leerlingen er geen cijfer voor krijgen. Ik ben wel tevreden over de opzet van de wiki, maar ik vind het jammer dat ik m'n plan niet helemaal uit heb kunnen voeren, deels door ziekte, deels door (daaruit voortvloeiend) tijdsgebrek. Als de cursus aan het begin van het jaar was geweest, had ik het nog kunnen gebruiken voor een andere opdracht, of een andere klas, dat was nu helaas niet meer mogelijk.
 * Behaalde resultaten**

Ik heb van deze cursus veel geleerd over de mogelijkheden van ICT binnen de les. Over de mogelijkheden van ICT meer onder het volgende kopje. Wat ik heb geleerd van deze cursus? Ik heb geleerd hoe je een wiki maakt en hoe je een weblog maakt, maar het belangrijkste dat ik van deze cursus heb meegekregen, is dat ik mezelf ben gaan verdiepen in alle mogelijkheden die ICT kan bieden. Ik heb heel veel inspirerende ideeën opgedaan. Zo vond ik bijvoorbeeld de manier waarop boekverslagen (recensies) op een weblog geplaatst worden heel erg leuk en praktisch. Ook heb ik van mijn niet geheel geslaagde aanpak geleerd. Ik dacht dat het wel zou werken als ik het in de klas zou uitleggen en de leerlingen via de mail een instructie zou geven. Dat ze zich dan zonder grote problemen bij de wiki konden aanmelden. Dat is dus niet het geval geweest. Het is maar een aantal leerlingen meteen gelukt zich aan te melden, en een groot aantal heeft de moeite niet eens genomen zich aan te melden. Nogmaals, erg jammer dat ik geen cijfer aan deze opdracht kon verbinden. Daarnaast ben ik me er nu van bewust dat leerlingen ook lang niet allemaal bekend zijn met het fenomeen 'wiki'. Ik weet nu dat het belangrijk is om wat uitgebreider aandacht te besteden aan wat een wiki precies is, wat je ermee kunt, wat de voordelen voor hen ervan zijn en natuurlijk vooral, hoe de wiki werkt. Ik denk dat ik hier iets te snel doorheen ben gegaan en er min of meer vanuit was gegaan dat het de leerlingen wel zou lukken... Helaas hebben de leerlingen niet erg veel van de wiki geleerd. Behalve dat ze nu wel weten wat een wiki is en dat ze een idee hebben wat je ermee kunt doen. Ze hebben helaas nog niet kunnen ervaren hoe handig het is.
 * Leerresultaten**

Naar mijn idee heeft ICT ontzettend veel mogelijheden en ik zou ook heel veel dingen uit willen proberen. Ik zou in elk geval met m'n wiki verder willen werken, maar ook zou ik wel een weblog willen starten. Dit zou ik dan wel doen in bijvoorbeeld een brugklas, of juist in de vierde klas zodat de leerlingen een langere periode wat aan hun weblog hebben. Ook vind ik LibraryThing heel handig. Als je als school werkt met een verplichte boekenlijst, zou ik de titels zeker hierop zetten. Alleen, zonder faciliteiten schiet het allemaal niet erg op. Je hebt bijvoorbeeld echt af en toe een computerlokaal nodig, want je moet toch leerlingen op gang helpen. Of je hebt een beamer nodig, om te laten zien wat je doet. Van alleen een stenciltje met mondelinge instructie worden de leerlingen niet heel veel wijzer op dit gebied. Ze moeten het echt leren door te doen. Een groot voordeel van het werken met ICT, voor bijvoorbeeld boekverslagen is, lijkt me, dat je van de enorme stapel papierwerk af bent. En meteen een bijkomend voordeel, de leesdossiers raken niet kwijt. Je kunt verslagen altijd terugvinden. Dat is erg handig voor veel leerlingen, en soms ook voor mezelf, want ik kan nogal chaotisch zijn. Daarbij kun je als docent veel directer reageren op het werk van de leerlingen. Nu gaat er bij schrijfopdrachten toch al snel een tijd overheen voordat het betreffende werk nagekeken is. Als het werk op bijvoorbeeld een weblog gepubliceerd is, kun je direct na het lezen erop reageren en kan de betreffende leerling jouw reactie ook meteen bekijken en er eventueel vragen over stellen. Ik heb op een vorige school eens met een ELO gewerkt en daar liet ik de leerlingen hun verslagen digitaal inleveren en stuurde ik ook meteen feedback terug via de ELO. Ik merkte toen ook dat dat heel motiverend werkte voor de leerlingen. Zoiets kun je dus ook bereiken met een weblog, wat meteen als voordeel heeft dat andere leerlingen ook op het werk kunnen reageren. Dat is wellicht ook een nadeel, misschien wil niet elke leerling dat zijn werk openbaar is. Dit kan ook een extra motivatie zijn natuurlijk om het zo goed mogelijk te doen. Ik denk ook dat het fraude met het kopiëren van verslagen van klasgenoten tegengaat. Er is toch snel te zien wie het eerder heeft geplaatst en je kunt als docent makkelijker achtehalen bij wie het vandaan komt. Nu bewaren de leerlingen hun dossiers thuis en weet ik echt niet helemaal zeker of het ene verslag niet hetzelfde is als een vorig verslag van een klasgenoot. Ook kunnen leerlingen veel van elkaar leren, niet alleen in de klas, maar ook op afstand door ICT. Ze kunnen online samenwerken, zonder 'echt' bij elkaar te zijn en ze kunnen elkaar bijvoorbeeld feedback geven. Ik denk dat ze dat laatste serieuzer doen als ze weten dat ik hun feedback kan 'zien'. Daarbij heb je als docent een goed overzicht van wie wat precies heeft gedaan, bij bijvoorbeeld het samenwerken in een wiki. Dat zal leerlingen ook stimuleren harder aan sommige opdrachten te werken. Kortom, ICT kan een grote meerwaarde zijn als je maar de juiste middelen hebt om er op een goede manier gebruik van te maken.
 * Mogelijkheden ICT**