Jan-Willem Hoogland (1562871)
MEd Nederlands, jaar 1, 2009-2010

Component ICT
Werken aan bekwaamheidseisen (WAB-1)


OPDRACHT EERSTE BIJEENKOMST

Niet van toepassing.



OPDRACHT TWEEDE BIJEENKOMST

Reflectie op 23onderwijsdingen.nl

Op de website 23onderwijsdingen.nl heb ik een vijftal zaken uit de digitale ontdekkingsreis nader bekeken. Per onderwijsding zal ik hieronder beschrijven wat mij inspireerde, waar ik vragen over heb, wat ik (eventueel) zelf zou willen gaan doen en wat ik daarvoor nodig heb.


2 – Weblogs in het onderwijs
Wat inspireerde mij? Leerlingen moeten veel schrijven voor mijn vak. En een goede schrijver wil gelezen worden. Een weblog lijkt me een mooie oplossing om leerlingen elkaars werk te laten lezen en te voorzien van feedback.
Welke vragen heb ik? Hoe zit het met privacy? Leerlingen die in klassenverband teksten van medeleerlingen kunnen zien vind ik prima, maar buiten het klassenverband wordt dit gevaarlijker.
Wat zou ik zelf (eventueel) willen gaan doen? Leerlingen in klas 2 maken bij mij een schrijfdossier, waarin ze zichzelf als fictieschrijver ontwikkelen. Het is niet te doen om alle leerlingen individueel te begeleiden bij elke alinea tekst die ze schrijven. Een weblog waarop leerlingen op elkaar kunnen reageren lijkt me een oplossing.
Wat heb ik daarvoor nodig?
Voldoende kennis om de privacy te garanderen.


12 – LibraryThing
Wat inspireerde mij? Leerlingen een juist advies geven over het boek dat ze moeten lezen is naast dat het een heel moeilijk onderdeel van mijn beroep is, ook een tijdrovend karwei. In LibraryThing zie ik een mogelijkheid om dit probleem te tackelen.
Welke vragen heb ik? Ben ik het eens met de links die LibraryThings maakt tussen de boeken die ik invoer en de boeken die andere gebruikers al aangemeld hebben. Hoe kan ik LibraryThing zodanig aankleden dat leerlingen niet – net als in de bibliotheek of mediatheek – verdwalen tussen de boeken?
Wat zou ik zelf (eventueel) willen gaan doen? Mijn havo 4-leerlingen vinden het heel moeilijk om de overstap tussen adolescentenliteratuur en volwassenenliteratuur te maken. Ik denk dat LibraryThing hun mogelijkheden biedt deze overstap te vergemakkelijken.
Wat heb ik daarvoor nodig? Een boekenlijst met titels uit de mediatheek van het Isala die ik geschikt acht voor havo 4-leerlingen. Voldoende kennis van LibraryThing om de door mij gestelde vragen positief te kunnen beantwoorden.

14 – Online documenten maken en delen
Wat inspireerde mij? “Meneer, we gebruiken hier op school een andere PowerPoint-versie dan thuis” of “Meneer, nu wil de computer het bestand niet openen.” Het zijn vaakgehoorde uitspraken tijdens mijn lessen Nederlands. Wat me inspireert aan onderwijsding 14 is het wegnemen van organisatorische problemen rondom het werken met ICT in je lessen. Een internetverbinding is het enige wat je nodig hebt om samen documenten te kunnen raadplegen, bewerken et cetera.
Welke vragen heb ik? Hoeveel capaciteit bieden de genoemde websites? Wat zijn de voordelen ten opzichte van het werken in een digitale leeromgeving?
Wat zou ik zelf (eventueel) willen gaan doen? Met name bij groepswerk is het kunnen noemen van sites, zoals besproken bij onderwijsding 14 handig. Het geeft duidelijkheid en voorkomt organisatorische problemen. Ook wanneer je leerlingen gemaakt werk wil laten uitwisselen, zou je leerlingen online hun document kunnen laten delen in plaats van geprinte documenten te bundelen en ter kopiëring bij de conciërge aan te bieden.
Wat heb ik daarvoor nodig? Voldoende, gratis capaciteit. Een concrete situatie waarin leerlingen hun voordeel kunnen doen met documenten van klasgenoten.

19 – Screencasting
Wat inspireerde mij? Het programma Jing springt in op de behoefte van leerlingen aan onderwijs waarin meer ICT-middelen ingezet worden. Met Jing kun je de technische kant van het inzetten van ICT-middelen verduidelijken. In een filmpje of animatie (een screencast) laat je zien welke stappen leerlingen moeten nemen om bijvoorbeeld een weblog te maken, hun bestanden via TeleTOP in te leveren of een YouTube-video te downloaden. Door een screencast in te zetten voorkom je dat leerlingen een handleiding door moeten lezen: de screencast laat de realiteit zien: een hele praktische vorm van instrueren.
Welke vragen heb ik? Ik vraag me af hoe je de screencast toegankelijk maakt voor je leerlingen. Daarnaast vraag ik me af hoe makkelijk of hoe moeilijk het is om gemaakte screencasts up to date te houden. Kun je de gemaakte filmpjes of animaties aanpassen of moet je een nieuwe screencast maken wanneer er iets in je instructie verandert?
Wat zou ik zelf (eventueel) willen gaan doen? Er zijn verschillende momenten waarop ik een screencast zou kunnen gebruiken binnen en buiten mijn lessen. Een voorbeeld: niet alle leerlingen hebben ervaring met het maken van een PowerPoint-presentatie. Er is niet genoeg tijd om dit tijdens een les Nederlands toe te lichten. Een screencast zou helpen: leerlingen kunnen kort de beginselen van het maken van een PowerPoint-presentatie onder de knie krijgen.
Wat heb ik daarvoor nodig? Een concrete situatie waarin leerlingen gebaat zijn bij een instructie.

20 – Instant messaging (chat)
Wat inspireerde mij? Na enige tijd ziek te zijn geweest, bleek een collega een wel heel inventieve manier te hebben om de gemiste lesuren in te halen. In plaats van het beantwoorden van veel e-mails liet hij zijn leerlingen weten op een bepaald tijdstip online te zijn, zodat leerlingen via instant messaging vragen konden stellen. Het inspirerende daaraan is voor mij dat het mes van meerdere kanten snijdt: ook andere leerlingen kunnen deelnemen aan het gesprek en/of leren van een klasgenoot vraagt.
Welke vragen heb ik? Hoe is een chatsessie met meerdere leerlingen tegelijk te arrangeren? Welke bezwaren zouden collega’s en ouders hebben? Hoe bewaak je dat je niet alleen maar het chatten bent met leerlingen, maar dat er feitelijk een lessituatie ontstaat?
Wat zou ik zelf (eventueel) willen gaan doen? Je kent het wel: de proefwerkweek staat voor de deur en er is net niet genoeg tijd om de lesstof helemaal naar tevredenheid af te ronden. Instant messaging lijkt me een uitdaging om leerlingen buiten de les toch nog in contact te brengen met hun docnent.
Wat heb ik daarvoor nodig? De juiste Instant messaging-toepassing en een proactieve houding van leerlingen.

Eerste aanzet voor mijn ICT-lesplan

Graag wil ik LibraryThing gaan gebruiken als hulpmiddel voor het kiezen van een goed boek voor het leesdossier. In mijn havo 4-klassen loop ik tegen het probleem aan dat leerlingen niet weten welk boek ze moeten lezen voor hun leesdossier. Een leerling probeert me uit met Carry Slee, maar na een “nee” van mijn kant, adviseert haar moeder haar “Het gouden ei” te lezen. Gelukkig is er meer dan dat, maar dat weet mijn leerling niet. Na de korte introductie van LibraryThing tijdens het eerste college ben ik enthousiast geraakt. Het invoeren kost even tijd, maar daarna kunnen leerlingen er de vruchten van plukken.
Ik wil de mediatheekcatalogus van mijn school invoeren in LibraryThing en met behulp van een handleiding en wat opdrachten leerlingen begeleiden in hun keuze voor een boek.
In de tweede bijeenkomst heb ik een antwoord nodig op de volgende vragen

  • Wat zijn de mogelijkheden en onmogelijkheden van LibraryThing?
  • Wat wordt er precies verwacht van mijn ICT-lesplan?


OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST

Plan van aanpak voor mijn ICT-lesplan

Op dit moment geef ik les in havo 4, volgend jaar ook in havo 5. In zowel havo 4, als in havo 5 heb ik te maken met het leesdossier. In voorexamenklas moeten leerlingen zes boeken lezen, in de examenklas weer zes. Elk jaar worden twee boeken door de sectie Nederlands gekozen, de andere vier boeken worden door de leerlingen gekozen. Hoe begeleid ik leerlingen bij het kiezen van een boek? Dat is moeilijk. Ik heb al veel geprobeerd, maar tot nu toe heb ik nog geen ict-hulpmiddelen gebruikt. Graag wil ik LibraryThing hiervoor in gaan zetten.
De problemen waar ik tegen aanloop wanneer leerlingen een boek moeten kiezen:

  • Leerlingen hebben geen idee hoe ze het zoeken van een boek moeten aanpakken: ze doen maar iets.
  • Zelf ben ik (1985) niet enorm belezen, dus van veel boeken is het moeilijk te zeggen of ik ze wel of niet toesta voor in het leesdossier.
  • Elke leerling individueel begeleiden bij het kiezen van een boek is tijdrovend: die tijd heeft een docent niet.

Ik ga vijftig schrijvers selecteren. De titels van die schrijvers die in de mediatheek van mijn school staan voer ik in op LibraryThing. Het zal gaan om circa 300 titels. Leerlingen mogen uit deze titels kiezen. Drie van de vier boeken moet in elk geval uit deze lijst afkomstig zijn. Het vierde boek mag dat ook, maar het mag ook een ander boek zijn waarvan de leerling mij weet te overtuigen dat het ook op de lijst had moeten staan.
Ik maak instructiemateriaal om de leerling een boek mee te laten zoeken op LibraryThing: zoeken op auteur, titel, omslag, trefwoorden. Ook laat ik leerlingen meer mogelijkheden van LibraryThing zien: doorklikken naar recensies en beoordelingen van anderen bijvoorbeeld.
Voor het huidige schooljaar heb ik de eisen voor het leesdossier natuurlijk al lang medegedeeld. Sommige leerlingen zijn zelfs al klaar. Toch ga ik een aantal leerlingen al laten oefenen met het zoeken via LibraryThing.
Het geheel ga ik evalueren door met leerlingen te reflecteren op het zoekproces via LibraryThing: vinden ze het de moeite waard, zijn ze tevreden met de boekkeuze die ze met LibraryThing gemaakt hebben, moet ik het volgend jaar gaan gebruiken in havo 4 en havo 5? Dit zal ik doen met een kleine enquête. Daarnaast volgt natuurlijk mijn eigen evaluatie en mijn eigen reflectie.

Mijn LibraryThing

Mijn LibraryThing is via deze link te vinden: ZoekJouwBoek.


Instructie voor de leerlingen

In onderstaande documenten staan de boekenlijst, de instructie voor leerlingen en de enquête die ze na het werken met LibraryThing moeten invullen.



Wat wil ik bereiken?

Om duidelijk aan te kunnen geven wat ik wil bereiken met mijn ICT-lesplan geef ik antwoord op een aantal vragen:

  • Wat wil ik bereiken? Ik wil leerlingen helpen in het maken van een keuze voor de vier boeken voor het leesdossier die ze zelf mogen kiezen.
  • Waarom wil ik dit bereiken? Ik heb gemerkt dat leerlingen moeite hebben met het kiezen van een boek dat bij hen past. Daarnaast vind ik het belangrijk dat leerlingen bewust voor een bepaald boek kiezen: ik denk dat het leesbevorderend werkt als leerlingen een boek lezen dat aanspreekt en aansluit bij het niveau van de leerling.
  • Wat is de bijdrage van ICT hierbij? LibraryThing is 24/7 bereikbaar voor leerlingen: het begeleiden van leerlingen bij de keuze voor een boek is zo ook buiten de les mogelijk. Internet is als database zo groot dat leerlingen heel gemakkelijk heel veel informatie kunnen vinden die helpt bij het maken van de juiste keuze.
  • Hoe pak ik dit aan? Ik voer een door mij gemaakte boekenlijst in LibraryThing in en maak instructies voor leerlingen: hoe werkt LibraryThing en welke mogelijkheden biedt het?
  • Hoe ga ik de uitkomst evalueren? Door middel van een kleine enquête ondervraag ik leerlingen over hun bevindingen tijdens het zoeken naar een geschikt boek via LibraryThing. Daarnaast is mijn eigen reflectie op het gehele proces natuurlijk een belangrijk onderdeel van de evaluatie.

Evaluatie: ikzelf aan het woord

​Dat een aantal leerlingen uit H4C, één van mijn havo 4-klassen, op excursie was, was voor mij de aangewezen gelegenheid om met ICT aan de slag te gaan. Op deze manier kon ik bijna alle leerlingen individueel helpen met het vinden van een weg in LibraryThing. Ik heb het door mij ontworpen materiaal uitgedeeld en leerlingen op laptops aan het werk gezet.
Eerst hebben we gezamenlijk de mogelijkheden van LibraryThing bekeken. Ik heb het een en ander laten zien via de beamer. Al snel zeiden leerlingen: "Meneer, volgens mij moet u op dat pictogrammetje rechts klikken." Ik ben pas 24, maar toch is er soms al een generatiekloof merkbaar...
Daarna zin leerlingen aan het "stoeien" geweest met de opdachten om zelf enige handigheid te verkrijgen met LibraryThing.
Vervolgens de laatste - en zeker niet de minst belangrijkste - stap: leerlingen moesten op zoek gaan naar een boek dat ze wilden gaan lezen voor het leesdossier. Eén van de leerlingen heeft het leesdossier voor dit jaar al afgerond, maar deed "alsof". 11 van de 14 leerlingen zijn nog dezelfde les naar de mediatheek geweest om het boek van hun keuze te lenen. In sommige gevallen was het boek uitgeleend en werd via LibraryThing meteen een nieuwe keuze gemaakt. Die leerlingen heb ik laten zien hoe ze het boek dat op dat moment niet beschikbaar was in de mediatheek - na aanmelden bij LibraryThing - op hun Verlanglijst of Te lezen-lijst kunnen zetten.
Al met al een geslaagde les: de meerderheid verliet voorzien van een boek het lokaal. Leerling X - de stoere voetballer die na Snelle Jelle is gestopt met lezen met De voorzitter van Ronald Giphart. En leerling Y - die wellicht meer heeft gelezen dan ik - met De langverwachte van Abdelkader Benali. Voor beiden een prima keus, lijkt me.

Evaluatie: leerlingen aan het woord

In mijn eigen evaluatie heb ik leerlingen natuurlijk al zo hier en daar geciteerd en heb ik indrukken gegeven van hun ervaringen met het werken met LibraryThing. Ook heb ik hun er nadrukkelijk naar gevraagd: ik heb de leerlingen een enquête in laten vullen over het gebruik van LibraryThing. In onderstaand document staan de uitslagen. Een korte toelichting op de uitslagen:
Ik ben begonnen met een vraag over de moeite die leerlingen hebben met het vinden van een geschikt boek voor het leesdossier. Als was gebleken dat niemand hier moeite mee heeft, dan krijgt een vraag als "Zou je LibraryThing voor een volgende boekkeuze nogmaals gebruiken?" een heel ander perspectief. Mijn veronderstelling die aanleiding was voor dit lesplan bleek juist te zijn: 50% heeft moeite met het kiezen van een boek, 36% heeft er een beetje moeite mee. Slechts 14% heeft helemaal geen moeite met het kiezen van een geschikt boek.
Het is een ruim meerderheid (64%) gelukt om via LibraryThing een geschikt boek te vinden. Natuurlijk hadden de leerlingen het boek nog niet gelezen toen de enquête werd ingevuld. Wel waren er blijkbaar genoeg leerlingen die er het vertrouwen in hadden een juiste keuze te hebben gemaakt.
71% van de leerlingen geeft aan dat LibraryThing voldoende info geeft om een geschikte keuze te maken. De helft van de leerlingen geeft zelfs aan dat er veel informatie te vinden is; dat is volgens leerlingen het grootste voordeel van werken met LibraryThing. Andere vaak genoemde voordelen zijn dat het gemakkelijk (24/7) te raadplegen is en dat alle boeken sowieso in de mediatheek staan.
Volgens leerlingen zijn er ook nadelen: er zijn in de "ZoekJouwBoek"-bibliotheek nog geen trefwoorden beschikbaar, als je geen lid bent heb je slechts een beperkte toegang en sommige leerlingen vinden de website onoverzichtelijk.
Uiteindelijk geeft 79% van de leerlingen aan LibraryThing een volgende keer weer te willen gebruiken. 14% weet dat nog niet en 7% gaat dat zeker niet doen.
De belangrijkste punten die ik uit de evaluatie door leerlingen mee wil nemen zijn de nadelen die ze noemen:
  • De titels moeten voorzien worden van trefwoorden en samenvattingen om leerlingen meer informatie te geven. Om dat zelf te doen, is veel werk. Daarom heb ik een opdracht geschreven voor leerlingen waarmee zij zelf de bibliotheek vullen: zij moeten mij vijf trefwoorden en een samenvatting e-mailen, zodat ik de bibliotheek aan kan vullen (zie hieronder): een vorm van digitaal samenwerken. Gezien de korte periode die ons nog rest dit schooljaar, is het niet mogelijk dit nog uit te voeren.
  • Ik kan leerlingen de extra mogelijkheden laten zien die leden hebben ten opzichte van niet-leden. Zij kunnen dan zelf oordelen of zij die voordelen willen benutten en lid willen worden. Het is echter niet noodzakelijk.
  • Aan de onoverzichtelijkheid van de website kan ik helaas weinig doen.



Opgedane ervaring met online samenwerken

Om wat meer ervaring op te doen met online samenwerken heb ik (ten minste) twee keer gereageerd op het werk van medeleerlingen, namelijk:



EINDOPDRACHT

  1. Zie hierboven. OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Plan van aanpak voor mijn ICT-lesplan, Mijn LibraryThing, Instructie voor leerlingen, Wat wil ik bereiken?
  2. Op mijn Wiki-pagina binnen de Wiki ICTNederlands (deze pagina dus!) heb ik gedurende de bijeenkomsten en in mijn eigen tijd bijgehouden hoe het proces rondom mijn ICT-producten verliep. Reflectieve opmerkingen vind je in mijn ICT-lesplan, maar ook in mijn evaluaties en die van leerlingen. Het belangrijkste reflectieve gedeelte is de vervolgopdracht die ik geformuleerd heb na de evaluaties van leerlingen en jou, Jeroen Clemens: OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Evaluatie: leerlingen aan het woord --> ZoekJouw Boek - database vullen.pdf.
  3. Zie hierboven. OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Evaluatie: ikzelf aan het woord.
  4. Zie hierboven. OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Evaluatie: leerlingen aan het woord.
  5. De reflectie op de behaalde resultaten, mijn eigen leerresultaten en mijn idee over de mogelijkheden van inzetten van ICT in mijn onderwijs vind je op de volgende plaatsen op mijn Wiki-pagina binnen de Wiki ICTNederlands: OPDRACHT TWEEDE BIJEENKOMST --> Reflectie op 23onderwijsdingen.nl, OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Wat wil ik bereiken? Evaluatie: ikzelf aan het woord, Evaluatie: leerlingen aan het woord. Daarnaast heeft het online samenwerken met medestudenten bijgedragen aan mijn ICT-visie. Zie OPDRACHT DERDE BIJEENKOMST --> Opgedane ervaring met online samenwerken.
  6. Enquête (SurveyMonkey) op 19 mei 2010 online ingevuld.